श्रद्धा र परम्पराको संगम: भोलिदेखि श्री स्वस्थानी व्रत कथा सुरु हुँदै ।

कुसुम शर्मा
यूके नेपाल प्रेस
बेलायत ,१८ पौष, २०८२ शुक्रवार—सनातन कालदेखि धार्मिक रूपमा अति महत्त्वपूर्ण मानिने श्री स्वस्थानी व्रत भोलिदेखि सुरु हुँदैछ। माघ महात्म्यअन्तर्गत पर्ने ‘श्री स्वस्थानी व्रत कथा’ को व्रतारम्भ पौष शुक्ल पूर्णिमाका दिनबाट गरिने परम्परा छ।

हिन्दु धर्मावलम्बीहरूले शुद्धता र संयम पालना गर्दै घर–घरमा श्री स्वस्थानी व्रत कथाको वाचन गर्नेछन्। एक महिनासम्म चल्ने यस व्रत अवधिमा कथाका ३१ अध्याय नियमित रूपमा पाठ गरिन्छ। माघ शुक्ल पूर्णिमाका दिन व्रत तथा कथा विधिवत् रूपमा समापन हुनेछ।

स्वस्थानी व्रत महिला र पुरुष दुवैले समान रूपमा पालन गर्ने धार्मिक अभ्यास हो। माताप्रति आस्था राख्ने श्रद्धालुहरूले महिनाभर व्रत बस्ने परम्परा छ। व्रत अवधिमा एक छाक सात्त्विक भोजन गर्ने र अर्को छाक फलफूल वा कन्दमूल सेवन गर्ने चलन रहिआएको छ। कतिपय परिवारले व्रत सुरु भएपछि मासुजन्य पदार्थ पूर्ण रूपमा त्यागी शाकाहारी जीवनशैली अपनाउने गर्छन्।

यस व्रतसँग काठमाडौँको साखुस्थित शाली नदी विशेष रूपमा जोडिएको छ। भोलिदेखि महिनाभर श्रद्धालुहरू शाली नदीमा स्नान, पूजा र अर्चनाका लागि पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ। मध्य जाडोको मौसममा पनि नदीमा डुबुल्की मार्ने भक्तजनहरूको उपस्थितिले यस पर्वप्रतिको गहिरो आस्था झल्काउँछ।

धार्मिक ग्रन्थअनुसार हिमालय पुत्री पार्वतीले भगवान् शिव प्राप्तिका लागि श्री स्वस्थानी माताको व्रत बसेको कथासँग यो परम्परा जोडिएको छ। स्वस्थानी कथाले धार्मिक आस्थासँगै सामाजिक चेतना, नैतिक मूल्य र जीवनशैलीसम्बन्धी सन्देशहरू पनि प्रवाह गर्दै आएको धार्मिक विद्वानहरूको भनाइ छ।