महानवमीमा देवी सिद्धिदात्रीको पूजा, देशभर बलि अर्पण

काठमाडौं — दशैँको नवौँ दिन अर्थात् महानवमी आज देवी सिद्धिदात्रीसहित विभिन्न शक्तिपीठमा विशेष पूजा-अर्चना गरी मनाइँदैछ।

मार्कण्डेय पुराणअनुसार यस दिन चामुण्डा देवीले रक्तबीज नामक असुरको वध गरेकी थिइन्, जसका कारण महानवमीलाई विशेष महत्व दिइन्छ। नवौँ दिन देवी दुर्गाको नवौँ शक्ति स्वरूपा सिद्धिदात्रीको पूजा गर्ने परम्परा छ। श्रद्धालुहरूले आज देवी महालक्ष्मीको पनि आराधना गर्ने चलन रहेको छ।

धार्मिक विश्वासअनुसार देवी सिद्धिदात्रीको साधना गर्नाले साधकलाई अष्ट सिद्धि प्राप्त हुने बताइन्छ। देवी पुराणमा वर्णन भएअनुसार भगवान् शिवले पनि यिनकै कृपाबाट सिद्धि प्राप्त गरेको उल्लेख पाइन्छ।

यस दिन शिल्प तथा निर्माणका देवता विश्वकर्माको पूजा गर्ने चलन समेत छ। विशेषगरी इन्जिन, गाडी, कारखाना तथा हतियारमा बलि अर्पण गरिन्छ। नेपाली सेना र प्रहरी मुख्यालयमा आज जङ्गी निशान पूजा, कोत पूजा र विशेष कलपूर्जा पूजासहित बलि दिने परम्परा रहेको छ।

काठमाडौं उपत्यकाका प्रमुख शक्तिपीठहरू—दक्षिणकाली, गुह्येश्वरी, मैतीदेवी, शोभा भगवती, विजेश्वरी, इन्द्रायणी, रक्तकाली, सङ्कटा, बज्रयोगिनी लगायतमा आज विशेष भीड हुने गर्छ। हनुमानढोकामा राज्यतर्फबाट ५४ बोका र ५४ राँगाको बलि दिने चलन छ। यस दिन वर्षमा एकपटक मात्र खुल्ने तलेजु भवानी मन्दिर पनि सर्वसाधारणका लागि खुल्छ।

उपत्यकाबाहिरका प्रसिद्ध शक्तिपीठहरू—वीरगन्जको गहवामाई, काभ्रेको पलान्चोक भगवती, सप्तरीको छिन्नमस्ता, डडेलधुराको उग्रतारा, गोरखाको मनकामना, जनकपुरको राजदेवी लगायत देशभरका मन्दिरमा बलि, पूजा र सप्तशती पाठ गरिन्छ।

महानवमीका दिन नेवार समुदायमा स्याकुटाकु पर्व मनाउने प्रचलन छ, जसअन्तर्गत खेतमा गएर माटो, बाली र अन्नबालीको पूजा गर्ने चलन छ।

आज विशेषरूपमा “या देवी सर्वभूतेषु माँ सिद्धिदात्री रूपेण संस्थिता…” मन्त्रसहित देवी आराधना गरिन्छ।