आज कुशे औँसी: पितृ तर्पण, पिण्डदान र बुबालाई सम्मान गर्ने दिन ।

काठमाडौँ – वैदिक सनातन परम्पराअनुसार प्रत्येक वर्ष भाद्र कृष्ण औँसीका दिन मनाइने कुशे औँसी पर्व आज देशभर श्रद्धा–भक्तिसाथ मनाइँदैछ। यस दिन घर–घरमा वर्षभरि देवकार्य तथा पितृकार्यमा प्रयोग हुने पवित्र कुश भित्र्याउने परम्परा छ।

धर्मशास्त्रविद्हरूका अनुसार आज ब्राह्मणद्वारा पूजा गरी उखेलिएको कुश वर्षभर प्रयोग गर्न सकिन्छ भने अन्य दिन उखेलिएको कुश त्यही दिन मात्र उपयोग गर्न सकिन्छ। नेपाल पञ्चाङ्ग निर्णायक विकास समितिका पूर्वअध्यक्ष प्राडा रामचन्द्र गौतमका अनुसार परिवारको कल्याणका लागि आज राखिएको कुश महत्वपूर्ण मानिन्छ।

सनातन धर्मावलम्बीले कुश, तुलसी, पीपल र शालिग्रामलाई भगवान् विष्णुको प्रतीक मान्ने प्रचलन छ। धार्मिक विश्वासअनुसार सृष्टिकर्ता ब्रह्माले विवेकशील प्राणी सँगै पवित्र कुशको उत्पत्ति गरेका थिए।

यसै अवसरमा छोराछोरीहरूले आफ्ना जीवित बाबुलाई मनपर्ने मिठाई तथा भोजन खुवाई आदर–सम्मान प्रकट गर्ने चलन छ, जसलाई ‘बुबाको मुख हेर्ने दिन’ भनिन्छ। बाबु दिवङ्गत भएकाहरूले भने पवित्र स्थानमा गई तर्पण, पिण्डदान र सिदा अर्पण गर्छन्।

आज विशेष गरी काठमाडौँको गोकर्णेश्वर महादेव मन्दिर परिसरमा ठूलो भीड लाग्ने गर्दछ। यही कारण औँसीलाई गोकर्णे औँसी पनि भनिन्छ। गोकर्णेश्वर नगरपालिका–४ का अध्यक्ष जयराम महतका अनुसार मेलाको सम्पूर्ण तयारी पूरा गरिएको छ। त्यस्तै रसुवा–नुवाकोट सङ्गमस्थल वेत्रावतीमा पनि मेला लाग्ने र दिवङ्गत पिताको नाममा तर्पण तथा दान गर्ने प्रथा रहेको छ।

धार्मिक ग्रन्थमा यस दिन गरिएको सानो दानले समेत हजारौँ गुणा बढी फल पाइने उल्लेख छ। तर दान सुपात्रलाई मात्र दिनुपर्ने शास्त्रीय मान्यता छ। गौतमका अनुसार कुपात्रमा दिइएको दानले दाता र ग्रहीता दुवैलाई नरक जाने भनाइ छ।

‘पितृदेवो भव’ भन्ने मान्यताअनुसार जीवित बाबुलाई श्रद्धापूर्वक सम्मान गरी आशीर्वाद लिएमा दीर्घसुख प्राप्त हुने र दिवङ्गत पिताको नाममा तर्पण–पिण्डदान गरेमा कुल स्थिर हुने धार्मिक विश्वास छ।