विश्वभरका नेपालीका लागि भाइटीका: अन्तर्राष्ट्रिय पञ्चाङ्गले देशअनुसार साइत सार्वजनिक गर्यो

कुसुम शर्मा

२९ असोज,बेलायत — तिहार पर्वको पाँचौं र अन्तिम दिन भाइटीका पर्वविशेष रूपमा मनाइँदैछ। दिदी–बहिनीहरूले आफ्ना दाजुभाइलाई दीर्घायु, स्वास्थ्य र समृद्धिका लागि टीका र जमरा लगाउने यस हिन्दू परम्परालाई आज नेपालसहित विश्वभर नेपाली समुदायले अनुष्ठानपूर्वक पालन गर्दैछ।

नेपाल पञ्चाङ्ग निर्णायक विकास समितिले यस वर्ष भाइटीकाको उत्तम साइत कात्तिक ६ गते बिहीबार बिहान ११ बजेर ३९ मिनेट तोकेको छ। समितिले उल्लेख गरेको अनुसार उक्त साइतमा टीका लगाउँदा शुभ फल र आशीर्वाद अधिक प्रभावकारी हुने धार्मिक विश्वास प्रचलित छ।उक्त साइत नेपाल मानक समय (NPT) का आधारमा रहेको समितिले जनाएको छ। तर विश्वभरी फैलिएका नेपाली समुदायले आफ्नो—आफ्नो स्थानीय समयअनुसार टीका गर्ने भएकाले अन्तर्राष्ट्रिय पञ्चाङ्ग निर्णय समितिले विभिन्न देशका लागि पनि भाइटीकाका उपयुक्त साइतहरू प्रकाशन गरेको छ। यसले प्रशासकीय र साँस्कृतिक सन्दर्भमा टीका लगाउने ठीक समय सम्बन्धी मार्गदर्शन दिने क्रममा मद्दत पुर्‍याउनेछ।

विशेषगरी विदेशमा रहेका नेपाली तथा नेपालीभाषी समुदायले स्थानीय समयक्षेत्र (time-zone) लाई ध्यानमा राख्दै पञ्चाङ्गका प्रकाशित तालिका अनुसार टीका लगाउने प्रचलन छ। समितिका विज्ञहरूले सलाह दिन्छन् कि जहाँसम्म सम्भवहुन्छ, आधिकारिक पञ्चाङ्ग वा स्थानिय माघ (मोहूरत) निर्णायक निकायको तालिकालाई अनुसरण गरी टीका लगाउनुपर्छ।

नेपालभित्र परिकल्पित धार्मिक रीति–रिवाजअनुसार टीका लगाउँदा परिवारका मान्यजनले दाजुभाइको टाउकोमा लाल टीका तथा जमरा थापेर आशिर्वाद दिने गर्दछन्। धार्मिक मान्यताअनुसार आजको दिन टीका र जमराले स्वास्थ्य, दीर्घायु र समृद्धिको प्रतीक मानेर लिइन्छ र विशेष गरी परिवारिक सम्बन्ध सुदृढ गर्ने अवसर मानिन्छ।

यस्तो छ विश्वका विभिन्न देशमा लगाइने भाइटीकाको उत्तम साइत